فریادهایم بغضِ فروخورده اند...

نامه الکترونیک PDF

پیشکسوت: انگار همین دیروز بود که در دشت مهران روبروی میدان مین ایستاده بودم، درست چند صد متر آن سوتر از شهری سوخته وپر پر زیر بار آهن پارها....این سوتر اما  ردیف به ردیف مین بود و تکه های گوشت پرنده ای یا جانوری که روی مین رفته بودند ...

من به سرباز همراهم می گویم  نیاید جلو.. سرباز کنار سیم خارداری که دور میدان مین کشیده اند  ایستاده است .... اندکی جلو می روم  تا پرنده ای که زیر تابش تند آفتاب در وسط میدان دارد جان می دهد را مثلا نجات بدهم. شاید کاری عبث و بیهوده باشد اما برای ارضاء دلم هر کاری می کنم.

پرنده  هنوز با همان چشمان نارنجی یش به من نگاه می کند هر چند مرده باشد. حالا نزدیک به سه دهه از جنگ گذشته اما گویی هیچ چیز عوض نشده. فقط میدان مین دنیا هر روز بزرگتر از روز پیش می شود و من با دفتر خاطراتم دل مشغولی های آن روزهارا که غم و شادی هایش بیشتر به چشم می آمد، مرورمی کنم. مثلا همین یادداشت شعرگونه را که خاطره ای است در ذهن و ضمیرم و دوست سربازی که به عنوان راننده جیپ همراهیم می کرد؛ اهل روستاهای کازرون بود، نجیب و دوست داشتنی.

برای کار خودش را به آب و آتش می زد. هم مکانیک بود و هم راننده. بی اندک گفتگو به دنبال کار می دوید. یادش بخیر زودتر از من ترخیص شد. آخر دفتر  را که مرور می کنم به همین سروده میدان مین می رسم. بعد از چند روز راست و ریس کردن اماده اش کرده ام برای انتشار.

همه آن صحنه ها مثل تصویری تر و تازه بر پرده سینما از جلوی چشمانم عبور می کنند. سرباز... میدان مین و پرنده ای که روی مین ضد نفر رفته بود ... همیشه گفته ام تجربه های به  یاد ماندنی آن روزها چیزی نیست که آسان بدست آمده باشد... کاش حوصله کنم همه را مو به مو شرح دهم ...بیان کنم ....

میدان مین

حوالی ظهر تابستان

که کبوتران خاکی

صبور

از صحاری سوزان عبور کردند

من ایستاده بودم اما

تا آخرین گلوله هم

بی هیچ حادثه ای گذشت

صحرای تفته مهران جای امن مین ها و تکه های آهن بود

درگیر با همه آرزوهایم

رفتم کنار یکی از همین میدان ها

تا چشم می زنم ....

مرغی روی شاخک مین ضد نفر نشست و بر نخواست

در این وقت ها

من به گونه های اشک آلودم عادت دارم

پرنده ای باشد ...موری یا ملخی

داغ دلم تازه می شود

ذرات آفتاب چون تیغ زاری

بر تن پر پر مرغ می ریزند

سرباز همراهم اشاره می کندبه تلخی

جناب سروان!

باز هم برای مرگ پرنده ای، سربازی

مین به اندازه کافی موجود است

می گویم آره هرچه که غلته درسته

 

 

باید برویم

در همین نزدیکی چاهی ست

سر فرومی کنم

تا شقیقه

گیجگاهم تاب نمی آورد

برمی خیزم

چه عشق ها که سر به پای سراب آرزوها

گذاشتند و رفتندو گم شدند

تشنگی و یاس را

چون عبور بی شمار سارها

در نبض کبود افق می شمارم

سکوت   راهی ست به جنوب تحمل  من

می چرخم و می چرخم

با این سوال دور از ذهن

کجاست دست فرزانه ای که دستم بگیرد ؟

شاید به بهبود این همه

شرایط سخت تن بدهم

شهر خالی از سکنه است

گروه آدمیان درهم و دوره گرد

همه رفته اند

تا پاسی از شتران رقصنده در تابش آفتاب بمانند

نیزاری اگر بود

به آب می رسیدیم

و تشنگی به قاب استخوانی پوسیده

در بیابان نمی رفت

فریادهایم بغض فروخورده اند

که با هر تند باد ورق می خورند

گاهی دور گاهی نزدیک

بیغوله و شکسته راهی ست

تحمل و تردید

که در ترسی بی پایان

از تیره ترین لحظه ها می روید

میرسی به جایی که

نه لبخند خوب است

و نه بوسه بر پیشانی مایوس معشوقت

زمان گذشت ...

روزی و ماهی و سالی وقرنی ....

باری هنوز هم  مفهوم آدمی را

با  اراده معطوف به احترام تعریف نمی  کنند

که ماه به تکریم او بدرخشد

و چون روز برآید

باد  ترانه ای بنوازد

بر منقار آخرین پرنده ای اگر زنده بود

دریا طوفانی بپا کند

به تعمید قدیسی در طهارت می ناب

اصلا چه نیازی به این همه تمثیل

ادمی دیو دروغ را به کناری نهد

دنیا را به تصور شخصی نبیند

از تحقیر حتی حشره ای بپرهیزد

چه شاهکاری از پرواز یک ذهن پاک می روید

که مفهوم آزادی وپرسشگری را پر و بال می دهد

آنگاه جنگ و میدان مین هم به آخر می رسد

تابستان 1365 صحرای مهران علی ربیعی (علی بهار)

خاطرات ناگفته اي از شهيد سيد مرتضي آويني

نامه الکترونیک PDF

سيد مسعود شجاعي طباطبايي كاريكاتوريست و هنرمند متعهد جبهه فرهنگي انقلاب اسلامي كه سابقه همكاري با سيد مرتضي آويني را داشته، در نوشته اي به مناسبت فرا رسيدن سالروز شهادت ايشان، خاطراتي از او را منتشر كرد كه نويد شاهد متن كامل آن را منتشر مي كند:

وبلاگ سيدمسعود شجاعي طباطبايي با نام وصيت نامه/

به عنوان عكاس به گروه روايت فتح معرفي شده بودم. با شور و شوق خاصي صبح اول وقت به صدا وسيما رفتم. اولين برخوردم با سيد شهيدان اهل قلم آقا مرتضي آويني در شرايطي انجام شد كه او را در حال وضو گرفتن درصدا وسيما ديدم. خيلي زود فهميدم هر وقت براي مونتاژ برنامه "روايت فتح" مي رود، از قبل وضو مي گيرد. براي او راش هاي فيلم از مناطق جنگي، متبرك بود. براي همين نگاه شهيد "آويني" همواره نسبت به اتفاقات جنگ تحميلي و رزمندگان نگاهي معنوي و خاص بود. صدا و نوع مونتاژ او در حين ضبط برنامه "روايت فتح" حال و هواي خاصي به اين برنامه مي داد.

حضور شهيد " مرتضي آويني" دربرنامه روايت فتح و در جبهه هاي جنگ همواره اتفاق خوشايندي تلقي مي شد. اشاره ها و توصيفات وي در برنامه روايت فتح نشان گر اين ادعاست. در خاطرات آن سال ها كه در مجله سوره افتخار همكاري با اين شهيد بزرگوار را هم داشتم، اتفاقي افتاد كه برايم بسيارخاطره انگيز شد.

من مجموعه اي جديد از كاريكاتورهايم را به آقا مرتضي نشان دادم. در اين مجموعه، كاري وجود داشت كه يك ماهي را در تُنگ به تصوير مي كشيد. "شهيد آويني" اين تصوير را ديد و نسبت به آن ابراز خرسندي كرد. او ماهي را استعاره از انسان خاكي به دور از اقيانوس معرفت دانست و عنوان كرد كه اين تُنگ مانع ورود ماهي به اقيانوس معرفت شده است. در حالي كه انسان مي تواند با اندكي تلاش خود را به اين اقيانوس برساند. به اين ترتيب اين كاريكاتور مورد توجه ايشان واقع شد و با آن كه به لحاظ گرافيكي در چند خط ساده طراحي شده بود، درمجله سوره منتشر شد. تصور من از كشيدن آن طرح اين بود كه پرنده عشقم، بدنم را همچون قفسي مي پندارد كه در باغ نهاده اند، همچون يك ماهي زيبا در تنگ كوچك آب در دل اقيانوس... اما شهيد آقا سيد مرتضي آويني وقتي براي بار اول طرح را ديد، پيشانيم را بوسيد و گفت: «مي بيني سيد جان چقدر تنهاييم، كمي تلاش كنيم با يك جست مي توانيم خود را به اقيانوس عشق برسانيم. عشق را مي بينيم، فاصله مان با آن تنها يك جداره نازك شيشه اي است اما...»

شهيد "آويني" نگاهي جامع به اتفاقات و پديده هاي اطرافش داشت. امروز كه دوباره به كتاب "آينه جادو"ي وي رجوع مي كنم، مي فهمم كه وي چقدر نسبت به زمان خود جلوتر بوده است. به عنوان مثال، بحث دهكده جهاني مك لوهان، بحث داغ و جالب و مطرح انسان امروز است كه او به درستي ماهيت آن را فهميد و در كتاب ها و سخنراني هايش به آن اشاره كرد.

نگاه وي نسبت به مسائل هميشه نگاهي ديني بود. به هر شكل، او از كساني بود كه همواره به امام خميني(ره) و مقام معظم رهبري ارادت عجيبي داشت و خود را دانش آموخته و عاشق ولايت مي دانست.

نگاهي كه به مسائل فرهنگي، هنري، اجتماعي داشت با اين ديد همراه بود. يعني نگاهي انديش مندانه توأم با خلوص، تقوي و فروتني. ويژگي هاي هنري و تكنيكي آثار مستند شهيد آويني هم خيلي صادقانه و برگرفته از نگاه ديني او دارد. به قول معروف آن چه از دل برمي آمد، بر دل هم مي نشيند. او صداقت را در اين فيلم ها تزريق كرده بود. در فيلم هايش همواره حس ساده بودن و معنوي بودن نهفته است. آثار او در عين سهل بودن ممتنع نيز هست. مستند آثار ايشان اتفاق خجسته اي در ثبت وقايع سينماي مستند به شمار مي آيد. به طوري كه مي توان اين آثار را برگ زريني دركارنامه سينماي مستند ايران به شمار آورد.

شهيد سيد مرتضي آويني همچون گلي سرخ ميان بچه هاي روايت مي درخشيد، همه از تلألو وجود او جان مي گرفتند، اميد، حرف اول چشمان بغض آلودش بود، با وجود تمام غصه هاي سال هاي جنگ و شهادت دوستان بر روي دو پايش ايستاده بود. اما هنوز در سر سودايي داشت، دلش نمي خواست مردم اسطوره هاي ايمان را به فراموشي بسپارند. «روايت فتح» دوباره به راه افتاد. اما همه گله داشتند كه آن روح و نواي قبلي در فيلم ها نيست. كار «روايت» پس از جنگ سخت تر شده بود، حاجي گاه ناراحت مي شد و به بچه ها گفت: «شما را به خدا در مورد من هر فكري مي خواهيد بكنيد، اما در مورد اين يكي ديگر قضاوت نكنيد، روايت فتح اصلاً از من نيست، از يك جاي ديگر است.

مشكل ما اين است كه مقدار فيلم هايي كه در دسترس داريم، محدود است و براي اجراي امر آقا مجبوريم براي زنده نگه داشتن و استمرار روايت فتح، آن را كمي طولاني تر كنيم، چون در حال حاضر دست مان به فيلم هاي جنگ در آرشيو صدا و سيما نمي رسد! (با اينكه اواخر سال 1370 مؤسسه ي فرهنگي روايت فتح به فرمان مقام معظم رهبري تأسيس شد تا به كار فيلم سازي مستند و سينمايي درباره ي دفاع مقدس بپردازد ولي متاسفانه شهيد اهل قلم تا لحظه شهادت بسيار مظلوم بود، اينكه عملا امكان دسترسي به آرشيو صدا وسيما را نداشت، خود شاهدي بر اين مدعاست.)

شهيد آويني به خودآگاهي به لحظه و حتي مكان شهادتش هم رسيده بود: «شب، سايه سياه خودش را گستراند و ما سوار خودروها شديم. در راه، سعيد از حماسه هاي بازي دراز و كاني مانگا گفت و سيد گريست، به مقر كه رسيديم، برنامه روايت فتح، خلاف هميشه قبل از ساعت 11 پخش شده بود. طبق قراري كه با نماينده ارتش گذاشته بوديم، بايد صبح زود كارمان را شروع مي كرديم. مرتضي آن شب تا صبح نخوابيد، مدام قرآن مي خواند و مي گريست. نماز صبح را خوانديم، و به راه افتاديم. من راديو قرآن را روشن كردم، و سيد آرام دل به كلام وحي سپرد. با اصرار از گروه خواست تا به قتلگاه بروند.

گويي آنجا منتظر حادثه اي بود. با شوخي گفتم "سيد! قتلگاه هم شبيه همين تپه ها و گودال هاست ديگه! همين جا مصاحبه را بگير"، اما مرتضي صبورانه گفت "مي گرديم، تا قتلگاه را پيدا كنيم" و بالاخره قتلگاه را يافت و به آسمان پر كشيد.» (منبع: كتاب همسفر خورشيد)، در 20 فروردين 1372 پاي سيد مرتضي آويني روي يك مين خنثي نشده رفت. در اثر انفجار، يك پاي او قطع شد و بر اثر شدت خون ريزي در راه برگشت، به شهادت رسيد. مهندس سعيد يزدان پرست نيز در اين حادثه شهيد شد.

دل نوشته هاي شهيد آويني:

1- جاذبه خاك، تن را به پايين مي كشد و جاذبه آسمان، روح را به بالا و انسان در حيرت ميان اين دو جاذبه، راه خود را به سوي حق باز مي شناسد.

2- نَفَس هاي انسان، گام هايي است كه به سوي مرگ بر مي دارد. حضرت علي عليه السلام سخناني از اين دست كه مالامال از "مرگ آگاهي" باشد، بسيار دارند. مرگ آگاهي، كيفيت حضور اولياي خدا را در دنيا بيان مي دارد. تا آنجا كه هر كه مقرب تر است، مرگ آگاه تر است. و بر اين قياس بايد چنين گفت كه حضور علي عليه السلام در عالم، عين مر گ آگاهي است. مر گ آگاهي يعني آن كه انسان همواره نسبت به اين معنا كه مرگي محتوم را در پيش رو دارد، آگاه باشد و با اين آگاهي، زيست كند و هرگز از آن غفلت نيابد.

3- عقل معاش مي گويد كه شب هنگام خفتن است، اما عشق مي گويد كه بيدار باش. در راه خدا بيدار باش تا روح تو چون شعاعي از نور به شمس وجود حق اتصال يابد. عقل معاش مي گويد كه شب هنگام خفتن است اما عقل معاد مي گويد كه همه ي چشم ها در ظلمات محشر، در آن هنگامه ي فزع اكبر، از هول قيامت گريانند، مگر چشمي كه در راه خدا بيدار مانده و از خوف او گريسته باشد. عقل معاش مي گويد كه شب هنگام خفتن است، اما عشق مي گويد چگونه مي توان خفت، وقتي كه جهان ظلمتكده ي كفرآبادي است كه در آن، احكام حق مورد غفلت است...

پي نوشت:

1- آقا سيد، مي پندارم عشق تنها با قطره هاي اشك معنا مي دهد، چقدر دل تنگم، چقدر خسته، هر روز فاصله ام با عشق بيشتر و بيشتر مي شود و خانه تن تنها راه فرسودگي را مي پيمايد به اميد روزي كه از اين سرگرداني نجات پيدا كند. چه زيبا كلام معرفت را يافتي و چه زيبا به دنياي زيباي عشق شتافتي...

2- اختتاميه نخستين دوره انتخاب كتاب سال مقاومت (جايزه ادبي شهيد آويني) با حضور «علي اكبر ولايتي» مشاور مقام معظم رهبري، "سردار محمدرضا نقدي" رييس سازمان بسيج مستضعفين، "بهمن دري" معاون امور فرهنگي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي برگزار مي شود. اين برنامه ساعت 17 روز دوشنبه 21 فروردين ماه 1391 در سالن اجتماعات پژوهشكده فرهنگ، هنر و معماري در خيابان برادران مظفر جنوبي آغاز مي شود.

در نخستين دوره انتخاب كتاب سال مقاومت (جايزه ادبي شهيد آويني) آثار اين حوزه در شش گروه "ادبيات مستند"، "ادبيات داستاني"، "نقد، پژوهش و ادبيات تحقيقي"، "شعر"، "جنگ نرم" و "هنر" مورد بررسي داوران قرار گرفته اند كه در هر گروه اثر شاخص معرفي و قدرداني خواهند شد.

صفحه 2 از 4

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به سایت پیشکسوتان جهاد و شهادت می باشد.

info@pishkesvat.ir