مهران در تحولات جنگ ایران و عراق

نامه الکترونیک چاپ PDF

پيشكسوت: کتاب «مهران در تحولات جنگ ایران و عراق» در پنج فصل، به موقعیت استراتژیک منطقه مهران در جنگ تحمیلی می پردازد. منطقه ای که سه بار به دست نیروهای ارتش بعث عراق افتاد اما با دلیرمردی رزمندگان جان بر کف انقلابی، به وطن بازگشت.

نام پدیدآورنده: مدی حاجی خداوردی خان

ناشر: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس

تاریخ نشر: 1389

736 صفحه


مقدمه

کتاب «مهران در تحولات جنگ ایران و عراق» در پنج فصل، به موقعیت استراتژیک منطقه مهران در جنگ تحمیلی می پردازد. منطقه ای که سه بار به دست نیروهای ارتش بعث عراق افتاد اما با دلیرمردی رزمندگان جان بر کف انقلابی، به وطن بازگشت. از طرفی این منطقه مهم استراتژیک یک بار هم با همکاری دشمنان قسم خورده انقلاب اسلامی یعنی گروهک منافقین، بدست ارتش بعث عراق افتاد که باز هم به لطف خداوند متعال و رشادت های غیورمردان کشورمان، آزاد شد. فصل اول این کتاب، به تهاجم ارتش عراق و اشغال مهران می پردازد که مروری بر این فصل می کنیم.

تهاجم

شهر مهران از توابع استان ایلام است و قدمتی تاریخی دارد. نخستین تهاجم دشمن به این شهر، در اواخر خرداد ماه سال 1359 اتفاق افتاد. یک تیپ زرهی عراق به شهر مرزی مهران حمله می کند اما با مقاومت ارتش، ژاندارمری، سپاه و عشایر منطقه مواجه می شود و مجبور به عقب نشینی می شود. در این عملیات بیش از 200 نفر از مهاجمان به هلاکت می رسند و 32 تانک دشمن منهدم می شود. ارتش بعث عراق که از این شکست ناخشنود است، مهران را به مدت یک هفته به زیر توپ های سنگین می گیرد که موجب شهادت 4 رزمنده ایرانی می شود. اما این بار اولی نیست که دشمن به خاک مهران وارد می شود. پیش از انقلاب نیز تعدادی درگیری مرزی و تجاوز به این منطقه ثبت شده است که علت آن هم مهم بودن این منطقه از لحاظ استراتژیک بوده است.

بار دیگر در تاریخ 31 شهریور ماه سال 1359 ارتش بعثی با تمام نیرو وارد این منطقه می شود که موجب سقوط این شهر در تاریخ دوم مهرماه سال 1359 می شود. فصل اول کتاب به تشریح سقوط و باز پس گیری این منطقه و منطقه های جنبی می پردازد. عملیات ضربت ذولفقار، عملیات شهید نظری، عملیات شهید فرجیان زاده و عملیات های ایذایی و نهایتا عقب نشینی دشمن متجاوز از دیگر بحث های مشروح در این فصل کتاب است.

فصل دوم کتاب «مهران در تحولات جنگ ایران و عراق» به تشریح آزاد سازی شهر مهران با تمرکز بر عملیات والفجر 3 می پردازد. اهداف عملیات والفجر 3، آمادگی توپخانه ای، تخریب، مهندسی، بهداری و تدارکات در این فصل از کتاب مورد بررسی جامع قرار می گیرند و عملیات آزاد سازی شهر مهران به صورت روزانه – هر 11 روز –  مورد تحلیل و بازخوانی قرار می گیرد.

یکی دیگر از بخش های این فصل، بررسی اهداف پیروزی و موفقیت در عملیات است که کلیات طرح این مانور بر مبنای ابلاغیه شورای عالی دفاع و فرماندهی قرارگاه خاتم الانبیا(ص) در منطقه مهران تنظیم شده است. آزاد کردن شهر مهران از زیر دید و تیر دشمن نخستین هدف عملیات است. انهادم نیروهای عراقی مستقر در منطقه و اسیر گرفتن، برقراری تامین در جاده های مواصلاتی مهران – دهلران و مهران – ایلام به منظور تسهیل در رفت و آمد و باز پس گیری ارتفاعات و عوارض مهم منطقه به خصوص ارتفاعات زالوآب و بخشی از قلاویزان، بخش دیگری از اهداف عملیات است که در این فصل کتاب مورد بازخوانی قرار می گیرد.

در فصل سوم کتاب «مهران در تحولات جنگ ایران و عراق» نگارنده به اشغال مجدد شهر مهران می پردازد و به صورت روزشمار - از تاریخ بیست و هفتم اردیبهشت ماه سال 1365 تا تاریخ دوم خرداد ماه همان سال – موقعیت اشغال این منطقه مورد بررسی قرار می گیرد. اقدامات ارتش بعثی عراق و تدابیر مقابله با آن بخش دیگری از این فصل کتاب را تشکیل می دهد.

در فصل چهارم کتاب، عملیات کربلای یک به صورت جامع مورد ارزیابی و بررسی قرار می گیرد. بررسی تحلیل بحران از دو دیدگاه سیاسی و نظامی، ضرورت هجوم پی در پی و تدابیر اخذ شده، بسیج نیرو، شناسایی و عملیات های وابسته، فعالیت شناسایی یگان ها با بررسی شش تیپ و لشکر شناسایی کننده، اقدامت ارتش عراق پس از اشغال مهران از دیگر بررسی های انجام شده در این فصل است. اما یکی از بخش های مهم این فصل از کتاب، مشکلات عملیاتی است که بطور جامع در این فصل مورد بررسی قرار گرفته است؛ و در نهایت، بررسی آماده سازی عملیات کربلای یک بصورت شاخه ای از کلیه جهات در این فصل مرور می شود.

در فصل پنجم کتاب شرح عملیات کربلای یک مورد بررسی قرار می گیرد. گزارش لحظه به لحظه از ساعات پیش از عملیات تا نتایج به دست آمده از عملیات بصورت جزء به جزء در این فصل کتاب روایت و بررسی می شود.

در پایان کتاب ضمائمی در نظر گرفته شده است که اطلاعات کمکی جامعی را در بر دارد. بررسی مهران در پایان جنگ تحمیلی، فهرست منابع، عکس ها و نمایه ها و نقشه های منطقه از بخش های این فصل می باشند.

کتاب «مهران در تحولات جنگ ایران و عراق» با بهره گیری از تحقیقات میدانی راویان و محققان مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ در دوران دفاع مقدس و همچنین تحقیقات وسیع پدید آورنده کتاب در دوران پس از جنگ تحمیلی به رشته تحریر در آمده است. به طور کلی این کتاب با بررسی جغرافیا و اوضاع عمومی شهر مهران و گذاری بر تمدن این منطقه تاریخی شروع می شود. تجاوزهای عراق به این منطقه مرزی در پیش از دوران دفاع مقدس مورد بررسی و سپس به نقش منطقه در طول دفاع مقدس، اشغال آن و عملیات های آزاد سازی به صورت مشروح و جامع می پردازد.

نظرات کاربران


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به سایت پیشکسوتان جهاد و شهادت می باشد.

info@pishkesvat.ir